Do lata 1884 r. większa część dorzecza Konga znalazła się pod kontrolą Leopolda. Istotną pomoc okazywali mu misjonarze — Leopold postarał się o poparcie Watykanu. W stosunkach z miejscowymi plemionami obchodzono się z reguły bez usług oficjalnej dyplomacji, niebawem jednak okazała się ona potrzebna.
W Kongo Leopold i Stanley natknęli się na rywalów. Rząd francuski również postanowił sięgnąć po bogactwa Afryki Środkowej i wysłał nad dolny bieg Konga ekspedycję pod dowództwem oficera marynarki de Brazza, który założył tam ufortyfikowane bazy. Widząc, że Francja i Belgia bliskie są zagarnięcia całego dorzecza Konga, rząd angielski podpisał 26 lutego 1884 r. układ z Portugalią, który przyznawał jej ,,prawa" do ujścia rzeki. Cel tej transakcji był jasny: Anglia oddawała ujście Konga, głównej arterii handlowej Afryki Środkowej, w ręce państwa będącego już od XVII w. jej satelitą. We Francji podówczas doszedł do władzy ponownie Jules Ferry — ten sam, który dokonał zaboru Tunezji. Premier ogłosił protest przeciw układowi angielsko-portugalskiemu.
"
Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972