Król włoski

Wojna hiszpańsko amerykańska

Pragnął go również król włoski. Humbert I sądził, że zbliżenie z krajami monarchicznymi wzmocni jego tron. Zaostrzenie się „sprawy rzymskiej", tj. zagadnienia statusu Watykanu, było dla włoskich kół rządzących dodatkowym bodźcem do szukania oparcia w Niemczech, u inicjatora „Kulturkampfu".

Jeszcze przed układem bardoskim dyplomacja włoska próbowała nieoficjalnie wysondować grunt w Berlinie. Na pośrednika wybrano berlińskiego korespondenta jednego z większych dzienników włoskich.. Bismarck potraktował ten sondaż dość sucho, jednakże oznajmił dziennikarzowi, że droga z Rzymu do Berlina wiedzie przez Wiedeń. Rząd! włoski zrozumiał aluzję. Chociaż we Włoszech powszechna była nienawiść do dawnego ciemięzcy, rząd postanowił podjąć próbę zbliżenia z Austrią. W styczniu 1881 r. zjawił się w Wiedniu tajny agent włoski.. Skłonność do posługiwania się nieoficjalnymi pośrednikami nie była. przypadkowa i świadczyła o słabości Włoch; ze słabości tej wynikała, niepewność siebie rządu włoskiego i obawa konfuzji w wypadku odrzucenia jego propozycji. "

Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972